JAN WOLKERS    (1925 -      )

Hendrik Jan Wolkers 26 Ekim 1925 yilinda, on bir çocuklu bir ailenin üçüncü çocugu olarak Oegstgeestte dogmustur. Jan Wolkers koyu Kalvinist bir aileden gelmektedir ve kutsal kitap incille iç içe büyütülmüstür.
                1943 Yilinda Leiden Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümüne devam etmis, savastan sonra ise Den Haag Görsel Sanatlar Akademisi Heykel Bölümünde heykeltras olarak çalismalarini sürdürmüstür. Daha sonra 1949 yilindan 1953 yilina kadar da Amsterdam Devlet  Akademisinde (Rijksacademie voor Beeldende Kunsten) Resim Bölümüne devam etmistir.
                 30 Austos 1944 yilinda agabeyi difteri hastaligindan vefat etmis ve bu olay, Wolkersin yazin  yasaminda önemli bir yer tutmustur.

1957 yilinda Wolkers Paristeki Zadkine Kurumunda bir yil süreyle çalismis ve ayni zamanda da o yil yazmaya baslamistir.

1958 yilinin kasim ayinda ilk öyküsü olan De Verschrikkelijke Sneeuwman, Podium Dergisinde yayimlanmistir. ilk kitabi Serpetinas Petticoat, Wolkersin kaleme aldigi ilk roman Kort Amerikaansin tersine çok az ilgi görmüstür.

1963 yilinda Wolkers, ilk kez bir edebiyat ödülü almistir. Bu Amsterdam Belediyesi Edebiyat Ödülüdür. Ancak 1966 yilinda, Amsterdam polisinin  Beatrix en Clausun dügün töreni sirasinda yapilan  provakasyonlara karsi gösterdigi sert tepkileri protesto amaciyla bu ödülü geri vermesi, edebiyat çehresinde büyük yankilanmalara yol açmistir.

1977 yilinda Wolkers bir hafta boyunca tek basina Rottermerplaat Adasinda kalmis ve macera sayilabilecek bu süre içerisinde Groeten van Rottumerplaat (Rotturmerplaattan Sevgiler) adli yapitinin taslagini  hazirlamitir.
                Yazar 1980 ylnda Amsterdamdan, su an esi Karina ve ikiz çocuklari Bob ve Tom ile halen oturmakta oldugu Texel Adasina tansimistir. 

Wolkers, 1982 yilinin eylül ayinda tüm edebi toplum için verilecek olan  Constantijn Huygensprijs Ödülüne layik görülmüs, ancak  25.000 guldenlik bu ödülü, jüri üyelerinin, görevlerini yeterince iyi yapmadiklarini ve  bu ödüle layik kisilerin seçilmedigini düsündügü için almayi reddetmistir. Yirmi yildir basyapitlar yazmasina ragmen onu bu ödüle daha yeni layik görmelerinden dolayi jüri üyelerini alçaklik ile suçlamistir.

1988 yilinda ise P.C. Hoofdprijs Ödülünü, artik ödül reddetmek onda  aliskanlik haline geldigi için reddettigi düsünülmektedir. Bekli de Jan Wolkers, Hollanda için kendini çok büyük görmekteydi, çünkü sonuçta o, yapitlari çesitli dillere çevrilmis ve filme alinmis bir yazardi. Belki bu davranislarinda gururun da önemli bir payi bulunmaktaydi.

Her zaman otoritenin her tür sekline  karsi bir allerjisi vardi. 1955 yilinda yazdigi Zwarte Bevrijding baslikli makalesi, kurtulus ve  özgürlük konulu kitap haftasi vesilesiyle yayimlandi.

1996 yilinda Den Haag Edebiyat Müzesi, Wolkersin edebiyat ve heykel alanindaki çalismalarina ithafen Tijd Bestaat Niet (Zaman Diye Bir ey Yok) adinda bir sergi düzenlemistir. Özellikle son yillarda Wolkers, resim ve heykelcilik alanindaki çalismalari ile gündeme gelmekteydi. Bu alandaki önemli yaptlari:

_Sel felaketinin anisina Kruningen sehrinde bulunan anit.
_ Zandaam sehrinde bulunan Den Uyl- aniti.
_ Amsterdam sehrindeki Tachtigers heykeli.
_ Doesburg sehrindeki Vredesmonument (Bar Aniti)
_ Amsterdam sehrinde bulunan Auschwitz Aniti.

                 Wolkersin kendi deyimiyle, yapitlarindaki en önemli izlekleri ; yasam, ölüm, cehennem, çürüme, dini törenler, suç ve cinselliktir. Tasvirleri boldur ve bu tasvirler genellikle mizahla iç içedir.  Yapitlarinda her seferinde tekrarlanan izlekler ise ölüm, cinsellik ve hayvan sevgisidir.

 Bas kahramanlari, ebeveynlerine, ölüme, suç ve cezaya karsi bir direnis içerisindedir. Escinsel iliskiler ise bir çok yapitinda karsimiza çikmaktadir. Dini inançlar, yapitlarinda önemli bir rol oynamaktadir. Bu, yapitlarinda incilden alintilar yapmasindan, sikici buldugu bu ortama bas kaldirmasindan, bazen de kaba ve  igneleyici alaylarindan anlasilmaktadir. 
                ilk çalismalarinda, gençligindeki baskin baba figürü,Tanri ve ölümün anlamsizligi izlekleri çogunluktadir. Burada, hayranlik duydugu agabeyinin ölümünün ona anlamsiz gelmesi söz konusudur.

Bir çok kitabinda baba nefreti karsimiza çikmaktadir. Babasina karsi duydugu bu tepki, babasinin,Wolkersin yeteneklerine ilgi göstermemesinden kaynaklanmaktadir. 
Wolkersin romanlari genelde otobiyografiktir ve yapitlarinda, yazarin yasaminda önemli rol oynamis çesitli olaylarin izlekleri bulunmaktadir. 
                 Kitaplarinin içerik özellikleri, büyük zitliklar, çok belirgin örnekler ve benzetmelerdir. Tümce yapisi genellikle kisa, betimlemeleri isabetli ve genellikle gerçegi yansitan sekildedir. Güçlü duygularla yazilmis oldugundan, betimlemeleri de güçlü olmaktadir. Kisa tümce yapsi ve çarpici yazim biçimi, Wolkersa göre, daha çok yakalandigi astim hastaliginin bir sonucudur.
                 Elestirmenler, öykü derlemelerini oldukça sasirtici bulmaktadir.Bunun sebebi Wolkersin, hastalik, ölüm ve ask hakkinda abartisiz, sade ve gerçegi tüm çiplakligiyla yazmis olmasindandir. Öyle ki, bir çok elestirmenin, onun için kullandigi; "agzina geleni yaziyor" ifadesi yanlis olmayacaktir.

Wolkersin kitaplari, tabulari yikmaktadir. Hollandada daha önceleri, hiçkimse bu konular hakkinda bu kadar açik ve kaba ifadelerle yazmamistir. Bu yazi biçimi, onun için aslinda tamamiyle bir kurtulus olarak nitelendirilmistir. Wolkers, en çok tartisilan yazarlardan biridir ve o, daha çok, duygulari zincirlerinden kurtaran bir yazar olarak ünlenmistir. 
                Jan Wolkersin ilk öyküleri ve romanlari, okuyucularinin ve meslektaslarinin gözünde birer rapor niteligi tasimaktaydi. Çok ilkel duygularla dolu olduklari düsünülüyor ve bu yüzden de tartisilmaz bir biçimde elestiriliyorlardi çünkü bu fikirler ve yazi tarzi o zamanlar Hollandada çok yeniydi.  En çok elestiriyi ise, dini inanç ve cinselligi ele alis biçimi yüzünden almistir. Elestirmenler, onun romanlarini oldukça degisken bir biçimde degerlendirmekteydiler, ancak bu elestiriler ünlü yazari  hiç etkilememis ve bütün bu elestirileri hiç ciddiye almamistir. Wolkers, onlarla  hiçbir zaman ayni fikirde olmamistir. Elestirmenlerin okuyucuya bilgi vermedigini ve onlarin kiskanç olduklarini düsünmüstür. Ayrica tüm bu olumsuz elestiriler, onun kitaplarinin daha çok satilmasina yol açmaktan baska bir ise yaramamistir.

Jan Wolkers çok büyük bir kitleye ulasmayi basarmistir. Yetmisli yillarda çok gözde olmakla beraber,  bu tamamen kendisi basarisidir. Kitaplari iyi satmaya basladiktan sonra elestirmenler de onun hakkindaki yorumlarinda biraz daha yumusak bir tavir içine girmislerdir. Bu dönemden sonra yayimlanan romanlari ile Wolkers, Hollandanin en çok okunan yazarlarindan biri haline gelmistir. Yazar, yetmisli yillarin ikinci yarisinda, basarisinin zirvesine çikmistir. Wolkersin kitaplari birçok kez çogaltilarak basilmis ve satislari milyonu bulmustur. Ayrica yapitlari, en az on iki ülkede çogaltilmistir.
                Canli ve gerçegi oldugu gibi yansitan yazim tarzindan dolayi bir çok film yapimcisi, onun kitaplarini filme almak istemis ve gerçekten de dört kitabi filme alinmistir. Bu kitaplar: (1973) Turks Fruit  / (1979) Kort Amerikaans / (1983) Brandende Liefde / (1987) Terug naar Oegstgeest
                 Wolkersa bir çok kez, hangi yazarlardan etkilendigi sorulmustur. Her defasinda da incil yanitini vermistir. incili, dünyanin en büyük macera romani olarak gördügünü söylemistir.

Her yapti ile olay yaratan Jan Wolkersin, bir kitap haftasi sirasinda yaptigi konusmada kullandigi argo agirlikli dil, bir kargasanin çikmasina ve dinleyicilerin salonu terk etmesine neden olmustur. Yapitlarini müstehcen ve dilini argo agirlikli bulduklari için  bazi kütüphaneler, onun yapitlarini  kütüphanelerinde bulundurmayi kesin bir sekilde reddetmislerdir.
Echt kasabasindan bir papaz, Wolkersn Turks Fruit adli eserini, evlenmemis okuyucular için sakincali buldugunu açiklamis ve bu kitabin kilise kütüphanesinden uzaklastirilmasini saglamistir. 
Wolkers ancak Texela tasininca Hollanda tekrar huzura kavusmustur. Ancak, bir süre sonra kitaplarinin baska dillere çevirilmesiyle bu huzursuzluk geri gelmistir. Örnegin Polonyada Turks Fruitün yedi baskisi, polis bu kitabi pornografik buldugu için toplatilmistir.

Wolkers, günde sekiz saat heykel yapmakla ugrasan, sabah ve aksamlari ise beser saatini yazmaya ayiran bir sanatçidir. Güçlü olan küstahligi nedeniyle, espri anlayisi eserlerinde üstü kapali olarak yansimaktadir. Kisiligi hakkinda genellikle okuyucuya verdigi izlenim suçsuz, hissiz, soguk ve katidir.

Wolkersin yasam felsefesi, yasamin yavas yavas ölmekten ibaret olmasidir. Ona göre, zaten yasam basladiginda ölümün galibiyeti çoktan baslamistir. Ölümden sonra bir yasamin olduguna hiçbir sekilde inanmamaktadir. 

I.  KRONOLOJK BYOGRAFS

• Jan Wolkers, koyu Kalvinist, ataerkil,  on bir çocuklu bir ailenin üçüncü çocuu olarak dünyaya gelmitir.
• Pek iyi bir derece ile olmamakla birlikte MULOdan mezun olmutur. (1938).
• Babasnn bakkal dükkannda, daha sonralar ise bahçvan ve Leidse Ünivesitesinde hayvan bakcs olarak çalmtr. 
• 01-10-1940 tarihinde Jan Wolkers,  Leidenda bulunan 'Ars Aemula Naturae' akam okulunun  resim  bölümüne kaydolmutur.
• kinci Dünya Savanda, birçok Hollandalnn yapt gibi, geçici olarak saklanmak zorunda kalmtr.
• 30-08-1944 ylnda aabeyi Gerrit Johannes, difteri hastalndan ölmütür. Jan, bu aabeyine, babasna kar çkmaya cesaret edebildii için hayranlk duyard.
• 1946 ylnda  Amsterdam Academie van Beeldende Kunsten (Heykel Akademisine) kaydn yaptrd.
• 1947 ylnda Jan Wolkers ilk evliliini yapt. Ei  Sibylle önceleri Hans Warrenin arkadaym. Warren, Geheim Dagboek adl kitabnda,  o yllar ve Sibylle ve Jan Wolkersdan da bahsetmitir.
• 1949-1953 yllar arasnda, kinci Dünya Savanda sonra Jan Wolkers,  Amsterdam,  Den Haag ve Straatsburgda heykeltralk okumutur
• 1957 ylnda Jan Wolkers, Parisdeki  Zadkine Kurumunda staj yapmak için burs kazanmtr. Orada bulunduu süre içerisinde öyküler yazmaya balamtr.
• 1958 ylnda ikinci evliliini yapmtr.
• 1961 ylnda 36 yandayken, öykülerinin derlemesi olan Serpentina's Petticoat adl kitab ile ilk çkn yapmtr.
• 17-24 Temmuz 1971 tarihleri arasnda, VARA Dergisinin davetlisi olarak Rottumerplaat ehrinde kalmtr. Willem Ruis araclyla günlük radyo programlarna katlmtr.
• Cinsellik, inanç ve ölümü yaptlarnda ele al biçimi yüzünden  birçok eletiri almtr. Dier yandan, altml ve yetmili yllarda ünlü olmasnn bu eletirilerle ilgisi büyüktür.
• Yazn yaamndaki tüm bu çalkantlardan dolay heykel çalmalar gölgede kalmtr.
• Özellikle ilk yaptlar otobiyografik özelliklere sahiptir.
• Turks Fruit adl kitabnn filme alnmas da birçok eletiriye yol açmtr. Bir çok yerde bir çok politikac da bu filmin gösterilmemesi için giriimde bulunmutur.
• Yaptlarndaki ana izlekler ölüm, cinsellik, gerileme, nefret-sevgi ilikisi, baba ve aabey ile ilikilerdir. Çocukluundan çok iyi bildii ncil dilini de yaptlarnda oldukça fazla kullanmtr.

• Jan Wolkers 1980 ylndan beri ei ve ikiz çocuklaryla Texel Adasnda oturmaktadr.

II.  BBLYOGRAFS:

a.  iir:

• Jaargetijden (2000)

 b.  Roman:

• Serpentina's Petticoat (Öykülerden olumaktadr.) (1961)
• Kort Amerikaans (1962)
• Gesponnen Suiker (Öykülerden olumaktadr.) (1963)
• Een Roos Van Vlees (1963)
• De Hond Met De Blauwe Tong (Öykülerden olumaktadr.) (1964)
• Terug Naar Oegstgeest (1965)
• Horrible Tango (1967)
• Turks Fruit (1969)
• Het Afschuwelijkste Uit Jan Wolkers (Antoloji) (1969)
• Zwarte Advent (1969)
• De Walgvogel (1974)
• De Kus (1977)
• Kort Amerkaans (40. ve deitirilmemi bask) (1979)
• De Doodshoofdvlinder (1979)
• De Perzik Van Onsterfelijkheid (1980)
• Brandende Liefde (1981)
• Alle Verhalen Van Jan Wolkers (1981)
• De Junival (1982)
• Gifsla (1983)
• Drie Romans (Kort Amerikaans / Een Roos Van Vlees / Terug Naar Oegstgeest adl roman ve hikayelerini bir kitapta toplad yapt.) (1983)
• De Onverbiddelijke Tijd (Mektup roman) (1984)
• 22 Sprookjes, Verhalen En Fabels (Öykü ve fabl öykülerinden olumaktadr.) (1985)
• Een Paradijsvogel Boven Het Aardappelloof (1987)
• Kunstfruit En Andere Verhalen (1989)
• Jeugd Jaagt Voorbij (Öykülerden olumaktadr.) (1989)
• Dominee Met Strooien Hoed (1990)
• Wat Wij Zien En Horen (Bob En Tom Wolkers ile) (1991)
• Icarus En De Vliegende Tering (1996)
• Omringd Door Zee (1999)
• Het Vroege Werk (Turks Fruit / Kort Amerikaans / Terug Naar Oegstgeest / De Kus / De Walgvogel / Babel / Gesponnen Suiker / De Hond Met De Blauwe Tong / Wegens Sterfgeval Gesloten / Serpentina's Petticoat / Hrooble Tango / Een Roos Van Vlees adl roman ve hikayelerini bir kitapta toplad yapt.) (2000)
• De Junival / Gifsla / De Onverbiddelijke Tijd (2000)
• Brandende Liefde / De Doodshoofdvlinder / De Perzik Van Onsterfelijkheid (2000)

 c. Günlükler:

• Groeten Van Rottumerplaat (Hikaye eklinde yazlm günlük.) (1971)
• Groeten Van Rottumerplaat (Baz ksa yazlar ve birkaç röportajdan olumaktadr.) (1988)

 d. Makaleler:

• De Bretels Van Jupiter (1988)
• Op De Vleugelen Der Profeten (1989)
• Tarzan n Arles (1991)
• De Drijfschaal van Van Gogh (1993)
• Rembrandt n Rommeldam, Essays, nterviews En Meer (1994)
• Zwarte Bevrijding (Kitap Haftas Makalesi) (1995)
• Mondriaan Op Mauritius (1997)
• Terug Naar Jan Wolkers (1998)
• Wolkers n Wolkersdorf (2000)
• De Weerspiegeling (Makaleler) (2001)
• De Schuimspaan Van De Tijd (2001)

e.  Çocuk Roman:

• De Spiegel Van Rembrandt (1999)

 f. Tiyatro Oyunlar:

• lk sahnelenen Mattekeesje Of De Zielenreiniging Van De Nederlandse                                Klamboemaatschappij adl oyunu (1958)
• De Babel (1963)
• Wegens Sterfgeval Gesloten (1963)

 g.  Çeitli Dillere Çevirilmi Yaptlar:

• Olivera Petrovic Stankovicin çevirisini yapt Servo-Kroatisch.
• Andrzej Dabrowkan çevirisini yapt Pools.
• Richard Huijing'in Feathered Friends olarak çevirisini yapt Gevederde Vrienden adl eseri The Dedalus Book Of Dutch Fantasy adl derlemesinde bulunmaktadr.(1993)

 Ayrca, Jan Wolkersn yaptlar Finlandiya, Macaristan ve Japonyada aralarnda olmak üzere bir çok ülkede  tam on iki dile çevrilmitir.

III.  Antolojiler:

a.  iir Antolojileri:

• Elf Gedichten Voor Piet Keizer (1973) adl eserinden bir iir.

b.  Roman Antolojileri:

• Meester Der Nederlandse Vertelkunst Na 1945 adl yaptnda bulunan De Achtste Plaag öyküsü, Gust Gils ve Bert Schierbeek tarafndan derlenmitir.(1967)
• H.U. Jesserun d'Oliveirann bir ropörtajndan alnm ksa bir yaz ve Spelend Op De Kam. Bloemlezing Uit De Literatuur Na 1940